De Koningsspelen zijn op de meeste basisscholen het sportieve hoogtepunt van het jaar. Sinds de eerste editie in 2013 — bedacht ter ere van de troonsbestijging van koning Willem-Alexander — doen jaarlijks ongeveer 6.000 basisscholen mee. Niet alleen sport, maar ook een gezamenlijk ontbijt, het Koningsspelen-lied en een gevoel van "we doen dit met heel Nederland tegelijk".
Dat klinkt feestelijk, maar voor de organiserende leerkracht of ouder betekent het: één ochtend met 16 klassen, allemaal in oranje, een ontbijt regelen voor 400 kinderen, en zorgen dat het rooster klopt. Hieronder de complete gids om dat soepel te laten verlopen.
Wanneer zijn de Koningsspelen?
De Koningsspelen vinden traditioneel plaats op de vrijdag vóór Koningsdag (27 april). Dat is dit jaar op vrijdag 24 april. Sommige scholen wijken hiervan af als die dag in een vakantie valt of slecht uitkomt — maar de meeste sluiten aan op de officiële datum, ook omdat het ontbijt landelijk is.
Het thema en lied
Elk jaar kiest de Stichting Koningsspelen een nieuw thema — van "Sport jij ook mee?" tot "Beweeg je mee?". Het bijbehorende Koningsspelen-lied wordt door bekende artiesten gezongen en is in de weken vooraf op de meeste scholen al een mini-hit. Je vindt het altijd op koningsspelen.nl — dat is óók de plek voor:
- Officieel logo en visuele middelen voor posters
- Choreografie van de openingsdans
- Het ontbijt-pakket (samenwerking met o.a. Schwartau, FrieslandCampina)
- Tips per leeftijdsgroep
Tip: organiseer minimaal één keer een lied-leesmoment in de gymles een week vooraf — anders staan de groep 1'ers op de dag zelf te kijken naar wat er gebeurt.
Stap 1: het ontbijt — 6 weken vooraf regelen
Een gezamenlijk ontbijt is dé klassieker van de Koningsspelen. Voor een schoolbrede sportdag van 400 leerlingen heb je nodig:
- Brood (bruin, wit, krentenbol, ontbijtkoek): reken op 2 sneetjes/krentenbol per kind
- Beleg: kaas, jam, pindakaas, hagelslag (rekening houdend met allergieën — vraag dit ruim van tevoren)
- Drinken: melk, jus d'orange, water — kartonnetjes zijn praktisch
- Fruit: appels, mandarijnen, banaan
- Servetten, bekers, papieren bordjes (allergie-vrije optie apart)
Sommige scholen vragen ouders om ingrediënten mee te nemen; andere werken met een sponsor (lokale supermarkt of bakker). Beide werken — kies wat past bij je school.
Praktisch: laat het ontbijt om 8:30-9:00 plaatsvinden, vóór het sportieve programma. Kinderen die om 9:30 beginnen met sporten hebben dan twee uur eerder gegeten — voorkomt onderweg-buikpijn.
Stap 2: opening en dans — 4 weken vooraf
De Koningsspelen openen klassiek met iedereen tegelijk de openingsdans uitvoeren. Officieel is er een choreografie die door het Wij Sporten Mee-team wordt verspreid (te downloaden van koningsspelen.nl). Veel scholen oefenen 'm in de week ervoor in de gymlessen.
Andere openingsmomenten die werken:
- Een korte toespraak van de directeur (max 3 minuten — kinderen verliezen sneller hun aandacht)
- Iedereen krijgt een oranje accent: petje, lintje, of t-shirt
- Bovenbouw geeft een korte voorstelling (gymclub, breakdance) terwijl onderbouw kijkt
Stap 3: sportieve programma
Voor de Koningsspelen kies je sporten die:
- Iedereen mee kan doen (geen gespecialiseerde technische sporten)
- Snel uit te leggen zijn (vrijwilligers en ouders moeten het kunnen begeleiden zonder cursus)
- Speels en feestelijk zijn — Koningsspelen ≠ Olympische Spelen
Voor onderbouw (groep 1-4)
- Skippybal-race: hoeveel meter kun je springen?
- Hindernisbaan: hoepels, pionnen, een "berg" van matten
- Reuzen-tikkertje: één leerkracht is de reus, kinderen tikken
- Frisbee-mikken: gooi de frisbee in de mand
- Touwtje-springen estafette
- Ballenbak-zoektocht: gekleurde ballen verzamelen
- Pannakooi voetbal: simpele variant
- Parachute-spellen: klassieker met grote gekleurde parachute
Voor bovenbouw (groep 5-8)
- Voetbal (4v4 of 6v6 op klein veld)
- Slagbal of Trefbal
- Estafette met hindernissen
- Touwtrekken (klassieker bij Koningsspelen)
- Pannakooi voetbal (de echte versie)
- Volleybal (met aangepaste regels)
- Hockey mini-veld
- Bal-stations: mikken, schieten, dribbelen
- Sjoelen (rustig moment)
- Frisbee golf
Combineerbaar voor alle leeftijden
- Estafette met de hele klas (afsluitend onderdeel)
- Tikkertje-varianten: bevroren tikkertje, vlaggetjesroof
- Lummelen met grote zachte bal
Stap 4: groepen indelen
Bij de Koningsspelen heb je twee gangbare modellen:
Model A: per klas
- Elke klas blijft samen
- Eenvoudig logistiek (de leerkracht is je begeleider)
- Minder kennismaking tussen klassen
- Werkt vooral bij kleinere scholen (< 8 klassen)
Model B: gemixte groepen
- Elke groep heeft kinderen uit verschillende klassen (bv. 1 uit groep 3, 2 uit groep 5, 1 uit groep 7)
- Sociaal sterker — buurkinderen leren elkaar kennen
- Vraagt meer voorbereiding en duidelijke namenlijsten
- Werkt bij scholen die echt schoolbreed iets willen
Beide werken voor de Koningsspelen. Kies wat bij je school past en wat de leerkrachten aankunnen op de dag zelf.
Stap 5: het rooster
Voor 16 klassen × 8 sporten × 6 rondes is handmatig roosteren een nachtmerrie. Een goed rooster moet voldoen aan:
- Elke groep speelt elke ronde één wedstrijd.
- Geen groep doet dezelfde sport twee keer.
- Geen station is overboekt.
- Tegenstanders zijn eerlijk verdeeld.
Met Plan je Sportdag maak je dit in 10 minuten. Je vult groepen, sporten en rondes in, en het systeem genereert automatisch een conflict-vrij rooster. Op de dag zelf zien begeleiders hun rooster op hun telefoon, voeren ze scores in, en hangt het scorebord live op een TV in de aula.
Probeer het 7 dagen gratis — geen creditcard nodig.
Stap 6: tijdschema voor de hele ochtend
Een typisch Koningsspelen-programma voor een halve dag:
| Tijd | Onderdeel |
|---|---|
| 8:30 | Inloop, ontbijt klaarzetten |
| 9:00 | Welkom, eten samen |
| 9:30 | Centraal welkomstmoment + openingsdans |
| 9:45 | Ronde 1 start (25 min wedstrijd + 5 min wisselen) |
| 11:15 | Korte pauze (drinken + plassen) |
| 11:30 | Ronde 4 start |
| 12:30 | Prijsuitreiking |
| 13:00 | Einde — kinderen naar huis of in de klas voor lunch |
Voor een hele dag: voeg na de prijsuitreiking een lunch toe en eindig met een afsluitend klasse-tegen-klasse spel rond 14:30.
Stap 7: vrijwilligers en ouders
Bij de Koningsspelen zijn ouders onmisbaar — leerkrachten kunnen niet 8 stations tegelijk runnen. Reken op:
- 2 ouders per station (één begeleidt, één helpt met materiaal/drinkwater)
- 1 EHBO'er centraal (verplicht bij grotere sportdagen)
- 2 ouders bij het ontbijt ('s ochtends)
- 1-2 fotografen voor de schoolnieuwsbrief
Stuur een vrijwilliger-oproep twee weken vooraf en bevestig 1 week vooraf. Stuur ouders een dag van tevoren een briefing-mail met:
- Tijd en plek waar ze om 8:30 moeten zijn
- Welk station ze hebben (en de regels van de sport)
- Een digitale link naar het rooster of QR-code
Met onze tool krijgt elke begeleider een persoonlijke QR-code waarmee hij zijn rooster en de speluitleg op zijn telefoon ziet. Geen Excel-uitdraai meer in een plastic mapje.
Stap 8: communicatie naar ouders
Een week vooraf stuur je een nieuwsbrief met:
- Datum en tijd van de Koningsspelen
- Wat moet kind meenemen: oranje kleding, beker, sportieve schoenen, lunch (als ze blijven)
- Wat regelt school: ontbijt, materialen, EHBO
- Toelichten van het thema (bijv. korte uitleg van het lied)
- Bij regen: gaat het door of is er een Plan B (binnen-versie of verplaatsing)
- Ouders die willen helpen: link naar inschrijfformulier
Tip: deel een publiek programma via QR-code op een poster bij de schoolingang. Ouders en kinderen zien dan op hun mobiel wat er nu speelt en welke groep waar is.
Stap 9: prijsuitreiking
Bij de Koningsspelen is competitie minder belangrijk dan deelname — dus:
- Iedereen krijgt een aandenken: een sticker, certificaat, of klein cadeau (vaak van sponsor)
- Per groep een score met top-3 prijs (vaak medailles of klein cadeau)
- Uitroepen van een "schoolwinnaar" — leuk voor de hele school
Een goede afsluiter is een groot klas-tegen-klas spel of een grote estafette met alle klassen als finale. Dat onthouden de kinderen — niet wie er gewonnen heeft.
Plan B bij regen
Voorzie altijd een binnen-variant. Mogelijkheden:
- Gymzaal-rotatie: kleinere stations, kortere rondes
- Aula-spellen: estafette, blinde-mannen-buff, tikkertje-varianten
- Spel-circuit door het schoolgebouw: stations in lokalen
- Verschuiven: alleen als laatste redmiddel (Koningsspelen valt op een vaste landelijke dag, dus vooraf annuleren naar een ander moment is lastig)
Veelgemaakte fouten
| Fout | Beter |
|---|---|
| Ontbijt op het laatste moment regelen | Minimaal 6 weken vooraf, met allergie-rondvraag |
| Geen reservegroep voor afwezigen | Plan voor 5-10% afwezigheid op de dag zelf |
| Wel sport, geen lied | Minstens één keer oefenen vooraf — de openingsdans is essentieel voor de sfeer |
| Geen voorbereiding voor begeleiders | Stuur per station een papiertje met regels + materialen + rooster |
| Eén groot bord met alle scores | Maak het digitaal — het scorebord op een TV in de aula werkt veel beter |
Checklist Koningsspelen
Print deze en streep weg:
6-8 weken vooraf
- Datum vaststellen, eventueel reservedag
- Locatie regelen (binnen + buiten)
- Ontbijt-leveranciers benaderen
- Officieel materiaal van koningsspelen.nl downloaden
4-5 weken vooraf
- Klassen- of groepsindeling maken
- Sporten kiezen (en materiaal-inventarisatie)
- Vrijwilligers-oproep versturen
- Lied en dans inplannen in gymlessen
3 weken vooraf
- Rooster maken (handmatig of met Plan je Sportdag)
- Materialen-checklist opstellen
- Per station een instructie-papier maken
1-2 weken vooraf
- Ouder-nieuwsbrief versturen
- Vrijwilligers bevestigen + briefing
- EHBO regelen
1 dag vooraf
- Materialen klaarzetten
- Briefing-mail naar vrijwilligers
- Plan B-scenario doorspreken bij twijfelweer
Op de dag zelf
- Vrijwilligers-briefing om 8:30
- Ontbijt opbouwen
- Op tijd starten met openingsdans
- Foto's maken voor nieuwsbrief
- Prijsuitreiking afronden
Tot slot
De Koningsspelen organiseren is niet ingewikkeld — het zijn vooral véél kleine dingen. Met een goed draaiboek, duidelijke instructies voor je vrijwilligers en een digitaal rooster los je 90% van de potentiële stress vooraf op.
Wil je het rooster, de scoreapp, het scorebord en de communicatie met begeleiders in één tool? Probeer Plan je Sportdag 7 dagen gratis. Voor één Koningsspelen-editie kost de Pro Event-licentie €9,95 — minder dan een uur Excel-werk waard.